Column Marco Visser oktober/november 2020

Bij nul beginnen

Kaalslag, dorre vlakte treffen ze aan, daar moeten ze het mee doen. Het land en het leven moeten opnieuw opgebouwd worden. Bij nul beginnen. Zo wordt het verteld in de Bijbelboeken Ezra-Nehemia. Die niet vaak gelezen worden, trouwens, ze bevinden zich een beetje aan de rand van de bijbelse canon. Vreemde, weerbarstige verhalen zijn het, en toch, er gebeurt iets als je ze in de actualiteit legt.

Israël is onder de voet gelopen door de omringende wereldmachten. Jeruzalem verwoest, het volk in ballingschap gevoerd. Totdat ze op een dag terugkeren. Maar naar wat? Thuis is niets meer hoe het was. Wat ze aantreffen, zijn ruïnes. Alleen de fundamenten van de tempel liggen er nog. Er zit niets anders op dan op die plek gewoon maar opnieuw te beginnen. En dat beginnen begint met… vragen: hoe was het ook al weer? Waar ging het ook al weer om in die boekrollen van de Torah? Dat er een plek is om thuis te zijn, een huis voor menselijkheid, een stad om te leven. Terug naar de tekentafel moeten ze, een nieuw ontwerp maken. En dan gewoon maar steen op steen, bouwen aan vriendschap en samenhang.

De crisis waar wij in zitten, heeft ons stilgezet. Kaalslag is misschien teveel gezegd – hoewel, als je een geliefde verloren hebt, als je maanden nodig blijkt te hebben om te herstellen van de ziekte, als je je baan kwijtgeraakt bent… In ieder geval heb ik het gevoel dat ook wij in zekere zin opnieuw moeten beginnen. Allerlei vanzelfsprekendheden zijn weg. Werken, studeren, de kerk, hoe wij met elkaar omgaan, het moet allemaal opnieuw uitgevonden worden, in ieder geval voor een tijd. En hoe ingewikkeld ook, misschien ligt daar toch een kans in verscholen. Namelijk om opnieuw de vragen van den beginne te stellen: waar ging het ook al weer om? Wat staat ons voor ogen?

Mij helpt het intussen dat ik dit alles nu niet alleen maar uit mijzelf moet halen. Sterker nog, als ik ga zitten bedenken wat ik nu allemaal wel niet moet, dat ik er iets van moet maken, wat ik ‘juist nu’ moet organiseren, enz. enz., dan overvalt mij eerlijk gezegd ook wel eens een moeheid, waardoor er meteen helemaal niets meer uit mijn handen komt. Ik heb het nodig, denk ik, dat het mij op de een of andere manier gezegd wordt. Terug dan maar naar dat vreemde, oude verhaal. Die tekst, die mij helpt eerst eens de juiste vragen te stellen. Die mij er weliswaar (en gelukkig maar) geen pasklare antwoorden bij levert, maar intussen wel een visioen uittekent. Tekst die perspectieven opent.