Column Werner Pieterse - september 2021

 

De held en de profeet

Volgens Emmanuel Levinas (1906-1995), de grote Joodse denker die de hele Europese eeuw en de grootste crisis heeft meegemaakt, delen we op ons continent in al onze verschillen in ieder geval twee grote verhalen: de Griekse mythe en het Bijbelse verhaal. In die grote verhalen klimmen twee mannen een berg op: Sisyphus de held en Mozes de bevrijder. Het zijn zware tochten.

Arme Sisyphus. Gestraft voor zijn hoogmoed moet hij in de onderwereld tot in de eeuwigheid een loodzware steen de berg oprollen. En steeds opnieuw net voor de top, als hij op het punt staan te gaan genieten van het uitzicht – vrij van lasten, eindelijk vrij –, rolt de steen naar beneden. Maar eens, eens zal hij de steen op de top krijgen en zal hij vrij zijn. Sisyphus, onze held. Zijn volharding, zijn streven, zijn hoop. Harder duwen, meer kracht geven. We zullen, we zullen, dit keer gaat het lukken en steeds opnieuw. Sisyphus, vader van onze collectieve burn-out – want waag het niet beneden te blijven! De steen is alles wat we hebben. Ik en mijn steen, ik en mijn berg. Ik zal ik zal – ik.

Arme Mozes. Eindelijk bevrijd uit het slavenland, eindeloos door de woestijn getrokken. Honger, dorst, gemor, geklaag, een heel volk: alles verdragen. En dan de berg nog op. Ik zal op je wachten, had de Allerhoogste nog gezegd. Ik zal er zijn, zegt hij nu opnieuw bovenop die berg. Hij schrijft de belofte op twee stenen, de eerste van de tien woorden. Daar gaat ie, de woestijn weer in.

De Griekse held en de Bijbelse profeet. De twee verhalen van ons opgebrande continent.

Wat als we eens zouden wachten beneden aan de voet? Wachten op wat ons tegemoet komt. Of wie. Als wij nu Sysiphus’ steen de steen eens laten en wachten met de voeten in het zand. We zijn Mozes niet.

Zullen we wachten. De steen de steen laten en wachten op wat komt?

Werner Pieterse

Column uitgesproken op een avond in de Amstelveense Boekhandel Venstra over de bestseller De tweede berg van David Brooks.