Column Ad van Nieuwpoort maart 2013

Hoe diep kan een mens vallen?

We hebben er heel wat de revue zien passeren de laatste weken. In de wereld van de wielersport onder anderen Lance Armstrong en Michael Rasmussen, in de publieke sector mensen als Erik Staal en de top van de Amarantis onderwijsgroep en nog maar zeer recent iemand als Sjoerd van Keulen die SNS naar de ondergang hielp. We hebben het dan nog maar niet over de internationale spelers op het veld van ons casinokapitalisme. Van Keulen was tot voor kort een gevierd ondernemer, bekroond met allerlei prijzen omdat hij werd gezien als een van de meest innovatieve ondernemers. En nu moet hij het veld ruimen.

Wat doet dat allemaal met de publieke opinie wanneer voorbeeldfiguren zo ontmaskerd worden? Wat doet dat met een jongere generatie op zoek naar identificatiefiguren? Wat doet dat met ons? Even is er een storm van kritiek. Een heuse jacht, ontketend door Jelle Brandt Corstius. Maar dat duurt
altijd maar even in onze mediawerkelijkheid. Wat doet dat met het morele kompas van onze samenleving? Een minister van financiën die het immense inkomen van de nieuwe bestuursvoorzitter van de genationaliseerde SNS verdedigt als gebruikelijk in 'bankkringen' en daarmee niets wil doorbreken. Welk effect heeft dat op studenten bedrijfseconomie die misschien ook graag in die financiële sector willen gaan werken? Welk effect heeft dat op de gewone burger?

Ik moest denken aan dat aangrijpende verhaal van Koning David en Bathseba. Die zwarte bladzijde in de profetische lectuur van het boek Samuel. Duizelingwekkend om te lezen. Die veelbelovende David die een alternatief moest bieden voor de verworpen Koning Saul valt van zijn sokkel. Die herdersjongen die het als enige aandurfde om het op te nemen tegen die machtige doodsreus Goliath. Die ware messiaanse gestalte die zijn achtervolger makkelijk kon doden en het niet deed. Nota bene deze David valt dieper dan wie ook in het verhaal. Een ontmaskering van jewelste. Hij is niet meer degene die een kritische spiegel voorhoudt, maar ineens degene die laat zien hoe het niet moet. Die niet langer meer leeft van het ontvangen, maar ineens alleen nog maar lijkt te kunnen nemen. U moet dat verhaal nog maar eens lezen.

Wat doet zo'n verhaal? En waarom vertelt de profetische verteller ons dit verhaal? Waarom houdt hij niet het beeld in stand van een Messias die rechtvaardig is en precies doet wat hij moet doen? Waarom is dat? Misschien is dat wel om de lezer van dit verhaal erop te wijzen dat David een mens is zoals u en ik. Niet een hoogheilige, geen supergelovige, maar gewoon een mens. En daarmee komt het verhaal van David heel dicht bij. En als de profeet Nathan aan Koning David het verhaal vertelt over die rijke man met talrijke lammeren die dat ene lammetje van die arme man rooft, roept David terecht dat hij een kind des doods is. Zoals wij allemaal roepen als het gaat over de graaicultuur van superrijken waarvan alleen maar mensen onder aan de ladder de dupe van worden. Maar dan is het antwoord van Nathan: Jij bent die man!

Jij bent die man! Zou dat misschien het positieve effect kunnen zijn van de val van zoveel grote mensen? Dat we bij onszelf te rade gaan? Wat is precies mijn rol in de samenleving? Waar leef ik van? De grote troost van het verhaal van David is dat er ondanks die letterlijk doodgelopen weg wel een nieuw begin wordt gemaakt. Niet voor niets wordt de messias Jezus in het evangelie nota bene een zoon van David genoemd.

Ad van Nieuwpoort