Column Ad van Nieuwpoort mei 2013

We zijn nog een beetje aan het bijkomen van 30 april. Alles wat over die dag gezegd kan worden, is misschien wel gezegd. Elk detail is uitvoerig besproken. De commentaren waren niet van de lucht. Wat een dag! Wat een evenement! Fascinerend hoe bijna in het hele land en zelfs buiten de landsgrenzen met kloppend hart de abdicatie en de inhuldingsplechtigheid werd bekeken. Heel wat traantjes werden weggepinkt. Er werd deze dag op de een of andere manier gerefereerd aan iets dat harten raakt. Ook bij mezelf. Van alles schiet door je heen. Waar we vooral door gefascineerd lijken is hoe het er in zo'n Koninklijke familie aan toegaat. Die zoon met die moeder. De afwezigheid van vader en broer. De zware taak die werd volbracht en druk die daarvan uitgaat voor degene die staat aan een nieuw begin. Voer voor psychologen. Je denkt aan je eigen moeder. Je denkt aan het verlies in je eigen leven. Je denkt aan die ambities waar je onder gebukt kan gaan.

Wat is het toch op zo'n dag dat de harten raakt? Is het niet ook een innig, diep verlangen naar een bezield verband? Een hartstochtelijk smachten naar de geborgenheid van een traditie, van een verbindend verhaal? Wie zal het zeggen? Herman Pleij zei in zijn commentaar dat hij een referentie aan de religie gemist had. Misschien wel terecht. Een concrete heenwijzing ontbrak. Ook de buitenlandse pers heeft dat opgemerkt. Maar tegelijk moet je zeggen dat deze dag overliep van het religieuze. Heel de plechtigheid in De Nieuwe Kerk was, ook zonder die expliciete heenwijzing, een religieus geladen bijeenkomst.

Maar wat een nadeel dat een koning in dit land vooral een niet al te uitgesproken koning mag zijn. Het gaat over dienstbaarheid, over verbinding, over 'naar elkaar omzien' maar elke concrete referentie mist. De koning is in die zin aan handen en voeten gebonden. Echt zich uitspreken over wat nu precies gediend moet worden, wat ons verbindt en hoe dit 'omzien naar elkaar' eruit ziet, blijft onbesproken. En dat maakt de ervaring van deze dag tegelijk tot iets abstracts. Je hebt iets met elkaar willen ervaren en je bent op de een of andere manier ook geraakt, maar heb je gekregen waar je heimelijk, bewust of onbewust naar verlangde? Was er iemand die het waagde in een richting te wijzen? Was er een woord dat het houdt? Dat kan bijdragen aan je vertrouwen in de toekomst?

Die taak is blijkbaar een ander gegeven. Misschien is de Koning wel degene die het pad baant in de richting van zo'n woord. Wie weet. Mooi als hij de volgende keer niet alleen bij die dj op het podium stapt, maar ook eens aan boord gaat van die boot vol kwetsbaren die ook op 't IJ dreef. Dan krijgt het woord 'dienstbaarheid' misschien al wat meer contouren. Ik ga Psalm 72 nog maar eens zingen.

Ad van Nieuwpoort