column Ad van Nieuwpoort december 2013

 

CITO-dwang

Er is misschien alle reden om het maar eens te hebben over de PKN - Kerstcampagne waarin 'ons product te midden van tal van andere producten ook getoond mag worden', aldus Arjan Plaisier. Ik ben zeer voor het present stellen van de kerk in de samenleving maar of dit nu het juiste moment is en de juiste plaats en de juiste acteurs? Kerst kan zomaar de valkuil worden van de kerk. Ik weet niet hoe het bij u is, maar in Bloemendaal passen de massa's er met Kerst nauwelijks in en beperken we daarom onze PR. Ik zou zeggen: als je dan tevoorschijn wilt komen, kom dan met Pasen! Dat is het feest van de Kerk. En rondom dat feest groeit het analfabetisme sneller dan ooit.

Er is misschien ook alle reden om het in deze column eens te hebben over de 'Bijbel in gewone taal'. Een vertaling die er opnieuw van uitgaat dat de bijbeltekst 'begrijpelijk' gemaakt kan worden door een nieuwe 'Jip en Janneke vertaling'. Alsof we er daar nog niet genoeg van hadden. Komt het misschien omdat het aantal goede 'uitleggers' slinkt? Laten we nu alsjeblieft de oertekst van de Kerk zoveel mogelijk in ere houden, zou ik zeggen. En laat mensen ermee aan de slag gaan en zelf zoeken naar betekenis in plaats van dat alles nu wordt voorgekauwd en in een wel heel bepaalde theologische visie wordt gegoten. De bijbel, net als goede poëzie, is nooit bedoeld om meteen 'begrepen' te worden. Het gaat in die bijbel immers over zaken die in geen mensenhart zijn opgekomen.

Maar het is misschien beter om deze dagen eens stil te staan bij het onderwijs dat in de greep is van de zogeheten CITO-toetsen. Want misschien ligt daar wel de oorzaak voor de ontwikkelingen die wij signaleren. Arnon Grunberg schreef hierover in zijn Volkskrant-Voetnoot: 'Gestandaardiseerde toetsen leiden ertoe dat onderwijs verwordt tot het africhten van kinderen.' Ook Martha Nussbaum signaleert dat we op onderwijsgebied in toenemende mate bezig zijn om in plaats van een kind te vormen tot een homo universalis, kinderen te maken tot machientjes die vooral heel effectief moeten zijn. Ik werd getroffen door een artikel in De Groene over hoezeer de CITO-dwang toeslaat en een aanslag betekent voor de kwaliteit van het onderwijs. Daarin zegt de gelauwerde Amerikaanse onderwijsvernieuwer Alfie Kohn: 'Er is geen betere manier om kinderen de creativiteit en de interesse in leren te ontnemen dan hen ertoe aan te zetten om harder te werken voor hogere cijfers. Kinderen raken minder geïnteresseerd in de lesstof als ze bezig zijn met het behalen van een beloning of een goed cijfer. Zij kiezen bijvoorbeeld makkelijkere boeken en opdrachten, omdat die immers een grotere kans op een hoog cijfer geven. Beleid dat erop gericht is toetsresultaten en cognitieve vaardigheden te verbeteren, bereikt precies het tegenovergestelde van wat het beoogt'. Hoge CITO-scores zijn sinds het openbaar maken van de gemiddelden alleen maar belangrijker geworden. Hierdoor neemt de druk in de klas toe, op leerlingen én op onderwijzers, die op hun beurt de hete adem van de inspectie in de nek voelen. Wat je dan krijgt, zijn kinderen die misschien wel heel goed kunnen scoren maar nooit hebben geleerd te reflecteren op wat nu ten diepste je roeping is als mens in dit leven en in deze wereld.

Ad van Nieuwpoort is voorzitter van De Nieuwe Bijbelschool