Column Marco Visser januari 2014

 

U zult lachen: de Bijbel!

Toen de Duitse theatermaker Bertold Brecht (1898-1956) eens gevraagd werd naar zijn favoriete boek, zei hij: ‘Sie werden lachen: die Bibel!’ Opmerkelijk, omdat hij er toch geen geheim van maakte dat hij met kerk of geloof niet veel op had. Maar dat weerhield hem er niet van de Bijbel te lezen en er zelfs mee te leven. In zijn eigen uitgave plakte hij foto’s en krantenknipsels die voor hem iets te maken hadden met Bijbelteksten. En daar schreef hij dan weer associaties bij.

De twee fotografen Adam Broomberg (Zuid-Afrika 1970) en Oliver Chanarin (Groot-Brittannië 1971) zagen die persoonlijke Bijbel van Brecht en raakten geïnspireerd tot een nieuw project, dat nu uitgegeven is als ‘Holy Bible’. Het is een heruitgave van een oude Bijbel, waarin foto’s uit de actualiteit her en der over de teksten heen zijn geplakt. Daarbij zijn Bijbelverzen rood onderstreept, die daardoor meteen als onderschriften bij de foto’s gaan fungeren, terwijl de foto’s op hun beurt ook een nieuwe functie krijgen: ze worden commentaar bij de teksten.

Zie

http://www.mackbooks.co.uk/books/68-Holy-Bible.html, waar je ook wat door het boek kunt ‘bladeren’.

Het resultaat is niet zoetsappig. Het is niet mooi religieus, niet verheffend. Wat Brecht in zijn Bijbel plakte weet ik niet, maar Broomberg en Chanarin kiezen ervoor om foto’s bij de teksten te zetten die iets laten zien van de verschrikkingen van onze wereld. Naast enkele neutralere beelden zijn het vooral slachtoffers en verminkten, soldaten en ontploffende bommen. Als ik het wel heb, doen de kunstenaars dat niet om enkel de Bijbel te presenteren als een gewelddadig (en daarmee verkeerd of achterhaald) boek. Maar misschien wel juist, omdat ze iets herkend hebben van de zeggingskracht van de aloude teksten, van het feit dat de Bijbel onze realiteit niet ontkent, maar aan het licht brengt. De Bijbel gaat over onze wereld. Juist ook in alle rauwheid en verschrikkelijkheid.

‘En het geschiedde in die dagen, dat er een gebod uitging vanwege de keizer Augustus: dat de hele wereld ingeschreven moest worden… toen Quirinius stadhouder over Syrië was.’ Zo begint het Kerstverhaal in Lukas 2. Met zinnen, die precies die wereld van ons oproepen. De grote wereld van machthebbers en geweld en vluchtelingen. Dat zijn onze dagen. Dat is onze wereld.

En in die wereld is het, dat er een klein verhaal verteld wordt. Onbeduidend. Over een vrouw die een zoon verwacht. Over een man die naar Betlehem moet. En over dat jongetje dat in een voerbak gelegd wordt, omdat er geen plaats voor hem is. Midden in die grote wereld van ons begint ineens dit heel kleine verhaal. En dat kleine heeft met dat grote iets te maken? U zult lachen!

Marco Visser is secretaris van De Nieuwe Bijbelschool